इराणचा प्रतिकार मान्य… पण इतिहास विसरण्याचा रोग का?
frame and share 
आजकाल एक विचित्र आणि धोकादायक प्रवृत्ती वाढताना दिसते आहे. काही लोक सुन्नी देशांना कमी लेखत, टोमणे मारत इराणलाच एकमेव प्रतिकाराचे प्रतीक म्हणून उभे करत आहेत. ही प्रवृत्ती केवळ बौद्धिक अन्याय नाही, तर ती उघडपणे सांप्रदायिक मानसिकतेचे लक्षण आहे.
पाश्चिमात्य साम्राज्यवादी शक्तींविरुद्ध जो कोणी, ज्या क्षमतेत आणि ज्या पातळीवर प्रतिकार करतो – तो कौतुकास पात्र असतो. आज तेहरान जर ठामपणे उभा आहे, तर त्याचे स्वागत आणि कौतुक केलेच पाहिजे. परंतु काही सुशिक्षित आणि समतोल वाटणारे लोक जणू आपला समतोल गमावून बसले आहेत. त्यांची भाषा अशी असते की जणू हा इतिहासातील पहिलाच प्रतिकार आहे, पहिलाच प्रतिहल्ला आहे. जणू याआधी इतिहासात काहीच घडले नव्हते.
परंतु इतिहास आंधळा नसतो. आंधळा असतो तो त्याला पाहण्यास नकार देणारा.
इराणच्या प्रतिकाराचे कौतुक करताना इतरांच्या बलिदानाला कमी लेखणे ही प्रामाणिकतेची हत्या आहे. दुसऱ्यांना टोमणे न मारताही एखाद्याचा गौरव करता येतो.
खरे तर गेल्या काही दशकांत इराक, सीरिया, अफगाणिस्तान, लिबिया, सोमालिया, चेचन्या आणि सुदान या देशांनी ज्या प्रकारचा प्रतिकार केला, तो आजची पिढी स्वतःच्या डोळ्यांनी पाहत आली आहे. हा काही प्राचीन इतिहास नाही – ही आपल्या काळाची जिवंत साक्ष आहे.
जर प्रतिकार नव्हता, तर मग तोरा बोरा का उभे राहिले?अबू ग़रेब, फल्लुजा, तिक्रीत, अलेप्पो, इदलिब, ग्रोझ्नी, जलालाबाद – या सर्व जागा केवळ भौगोलिक नावे नाहीत; त्या संघर्षाच्या रक्तरंजित साक्षी आहेत.
ग्वांतानामो बे कोणी भरले?काळापाणी आणि अंदमान यांच्या काळ्या भिंतींवर कोणत्या पावलांचे ठसे कोरलेले आहेत?
हे सर्व प्रतिकाराचेच तर स्मारक नाहीत का?
अमेरिकेच्या लष्करी कारवायांमुळे गेल्या काही दशकांत जवळपास साडेनऊ लाख मुसलमान मारले गेले, असेही अहवाल सांगतात. हे बहुतेक सामान्य लोक होते – जे प्रतिकारासाठी उभे राहिले आणि मारले गेले. एखाद्या राष्ट्राचे प्रतिनिधित्व केवळ त्याचे शासक करत नाहीत; त्याची जनता देखील तितकीच महत्त्वाची असते. जरी सद्दाम हुसेन आणि मुअम्मर गद्दाफी यांसारखे शासकही या संघर्षात लक्ष्य झाले असले, तरी खरी किंमत जनतेनेच मोजली.
आज जर तेहरान पाश्चिमात्य शक्तींविरुद्ध उभा आहे आणि त्यावर बॉम्बवर्षाव होत आहे, तर लक्षात ठेवले पाहिजे की हेच दु:ख इतर अनेक देश आधीच भोगून गेले आहेत. आणि ही तर फक्त आजची गोष्ट आहे. भूतकाळ उघडून पाहिला तर संघर्षाची परंपरा आणखी दीर्घ आणि समृद्ध आहे.
फक्त भारताच्या इतिहासाकडे पाहिले तरी कथा संपणार नाही.टिटू मीर, सिराजुद्दौला, आणि मग प्रतिकाराचे प्रतीक बनलेले टीपू सुलतान – हे केवळ नावे नाहीत, तर गुलामीविरुद्धच्या संघर्षाची ज्योत आहेत.
चंगेज खान आणि हलाकू खान यांच्या विध्वंसक आक्रमणांच्या काळातही उभे राहणारे लोक होते. त्या काळात इमाम इब्न तैमिया यांनी दिलेले नेतृत्व हे इतिहासातील महत्त्वाचे वळण ठरले.
यानंतरही संघर्ष थांबला नाही.चेचन्याचे इमाम शामील, लिबियाचे उमर मुख्तार, अल्जेरियाचे अब्दुल कादिर अल-जजायरी, दिल्लीचे जनरल बख्त खान – या सर्वांनी आपल्या भूमी आणि विश्वासासाठी संघर्ष केला.
इतिहासाचा हा वारसा इतका समृद्ध आहे की जणू मौल्यवान रत्नांची पेटीच उघडली आहे.
आणखी मागे गेलो तर संघर्षाचा हा प्रवास खालिद बिन वलीद, सअद बिन अबी वक्कास, इकरिमा बिन हिशाम यांच्यापासून सुरू होतो. आजचा इस्लामी जगाचा भौगोलिक नकाशा या योद्ध्यांच्या तलवारीच्या टोकावर रेखाटला गेला आहे.
आज लोक अल-अंदलुस (स्पेन) गमावल्याचा शोक करतात. पण एक प्रश्न विचारायला हवा – ते जिंकले कोणी होते?
सलाहुद्दीन अय्युबी, मुसा बिन नुसैर, मोहम्मद बिन कासिम – या नावांनी इतिहासाची दिशा बदलली. म्हणूनच प्रश्न उभा राहतो.इतिहास निर्माण कोणी केला?आणि त्या इतिहासाला आकार आणि सौंदर्य कोणी दिले?
